Skuteczne leczenie grzybicy międzypalcowej

Grzybica międzypalcowa to infekcja skóry stóp powodowana głównie przez Trichophyton mentagrophytes lub Epidermophyton floccosum. Jest to schorzenie bardzo powszechne. Ocenia się , że cierpi na nie około 20% populacji. Wśród osób regularnie uprawiających sport jest nawet częstsze i przekracza 50%.

Z tego względu choroba nazywana jest często „stopą atlety”. Bardziej narażone na tego typu infekcje są także osoby pracujące w wilgotnych miejscach, zwłaszcza jeśli noszą nieprzewiewne obuwie (np. gumowe) lub skarpetki i pończochy z tworzywa sztucznego. Częstsze występowanie grzybicy międzypalcowej stóp odnotowuje się także wśród chorych na cukrzycę, a także osób mających obniżoną odporność lub zaburzenia krążenia kończyn dolnych.  Także nadmierna potliwość predestynuje do infekcji grzybiczych stóp.

Dlaczego grzybica stóp kojarzy się z wyrażeniem „stopa atlety”? 
Częste uprawianie sportu wiąże się z częstymi wizytami w miejscach takich jak baseny, publiczne łaźnie, fitness cluby. W miejscach tych, w obuwiu, na ręcznikach, na mokrych posadzkach, na matach bytują często zarodniki grzybów, które są bardzo odporne na czynniki zewnętrzne i tylko czekają w uśpieniu na potencjalnego żywiciela.

Grzyb szczególnie dobrze rozwija się w miejscach, w których skóra jest zmacerowana (zawilgocona, rozmiękczona), co osłabia jej funkcję bariery ochronnej. Sprzyja temu brak dostępu powietrza, wilgoć i ciepło. Najczęściej grzybica rozwija się między palcem IV i V. Na skutek inwazji grzyba skóra nadmiernie łuszczy się i pęka tworząc nadżerki, czyli małe ranki. Towarzyszą temu zazwyczaj przykre i uporczywe objawy takie jak świąd i pieczenie. Zmiany chorobowe nie muszą rozwijać się symetrycznie na obu stopach. Infekcja może szerzyć się na część powierzchowną lub grzbietową stopy lub paznokcie, co jest bardzo niekorzystne ze względu na ich trudne i długotrwałe leczenie. Infekcja paznokci objawia się zmianą zabarwienia płytki paznokciowej na kolor żółty lub zielonkawy, nadmierną łamliwością i rozwarstwieniami. 

Ostatecznego rozpoznania, które konieczne jest do właściwego leczenia, dokonuje lekarz dermatolog po pobraniu zeskrobin naskórka i wykonania badania mikologicznego (ukierunkowanego na grzyby).

Leczenie grzybic jest procesem trudnym i długotrwałym. W przypadku zajęcia okolicy międzypalcowej stóp polega ono na podaniu miejscowym mikonazolu lub terbinafiny. Preparaty te dostępne są w żelu lub w maści. Stosuje się je dwa razy dziennie przez 4-6 tygodni. Poważnym błędem, który niestety popełnia bardzo wiele osób, jest przerywanie kuracji tuż po ustąpieniu objawów. Ważne jest, aby pomimo przywrócenie dobrego stanu skóry przyjmować leki jeszcze przez 2 tygodnie. Zapobiegnie to nawrotom.

W przypadku rozszerzenia zakażenia skóry na paznokcie należy, oprócz leczenia miejscowego opisanego wyżej, wdrożyć leczenie ogólnoustrojowe – doustne. Preparaty stosowane w takich przypadkach to itrakonazol lub terbinafina. Kuracja polega na podaniu leku w dawce 400mg dziennie w ciągu jednego tygodnia w miesiącu. Kursy takie powtarza się 3-4 razy.

Uwaga! Podczas leczenia bardzo ważne jest, aby pozbyć się dotychczasowego obuwia – jest ono rezerwuarem zarodników i sprzyja ponownej infekcji! Bez tego nasze starania i nakłady finansowe mogą iść na marne. 

Wiadomo powszechnie, że zapobieganie jest o wiele lepsze niż leczenie. Co więc można zrobić, aby uniknąć grzybicy międzypalcowej?

• Warto na basenie korzystać z klapek kąpielowych, za każdym razem używać czystych ręczników, a także unikać chodzenia boso w miejscach takich jak akademiki, internaty, hotele, fitnesscluby.
• Po kąpieli należy bardzo starannie osuszać stopy ze szczególną uwagą na przestrzenie międzypalcowe. Wilgotny naskórek maceruje się i przestaje pełnić funkcję ochronną – stanowi otwarte wrota dla zarodników.
• Wskazana jest oczywiście codzienna zmiana skarpetek.
• Lepiej zrezygnować z pożyczania przedmiotów, które mają kontakt ze stopami – obuwia (także tzw. gościnne kapcie), skarpetek, ręcznika, przyborów do pedikiuru, gąbek, pilniczków.
• Bardzo ważny jest ten wybór przewiewnego obuwia i skarpetek – najlepiej bawełnianych.
• W ramach profilaktyki stosować można preparaty osuszające skórę i zmniejszające wydzielanie potu oraz wkładki do obuwia o takim samym działaniu.

Bibliografia

Ackermann G. Antybiotyki i środki przeciwgrzybicze, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-90-2
Szepietowski J. Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2625-3
Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4
Orzechowska-Juzwenko K. Farmakologia kliniczna - znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-43-9