Podział grzybic

Grzybice należą do jednych z najczęstszych chorób skóry. Szacuje się, że 20% osób w społeczeństwie zamożnym zachoruje na grzybicę przynajmniej raz w całym okresie swojego życia. Grzybice ze względu na charakter, rozmiar oraz miejsce występowania na ciele można podzielić na wiele kategorii. Wyróżniamy m.in. grzybicę paznokci, grzybicę stóp, grzybicę skóry głowy czy pachwin. Niezależnie jednak od miejsca pojawiania się ognisk chorobowych na skórze grzybica jest bardzo uciążliwą chorobą, wymagającą systematycznego leczenia.

Rodzaje grzybicy

Podziału grzybic można dokonać ze względu na przenoszenie zarodników grzybów i zarażenie. Wyróżniamy wówczas:

• grzybice pochodzenia ludzkiego (antropofilne) – źródłem zakażenia jest inny człowiek;
• grzybice pochodzenia zwierzęcego (zoofilne) – źródłem zakażenia jest zwierzę. W zakażeniach pochodzenia zwierzęcego mamy zwykle do czynienia z większym stanem zapalnym ogniska chorobowego.

Pod względem zajęcia struktur skóry procesem chorobowym można podzielić grzybice na dwie kategorie:

• powierzchowne grzybice naskórkowe – są to grzybice skóry, włosów i paznokci, zwykle występujące z odczynem zapalnym. Do tej kategorii zalicza się łupież pstry. Objawy łupieżu pstrego to powierzchowne zakażenie naskórka, występujące głównie na tułowiu, zewnętrznych powierzchniach kończyn, szyi i skórze głowy. Mają one charakter żółtobrunatnych plam na skórze, wywołanych przez drożdżaki. Plamy występują licznie na skórze, mogą się lekko złuszczać, mają nieregularne rysy i pod wpływem słońca odbarwiają się. Osoby z podejrzeniem łupieżu pstrego zazwyczaj zgłaszają się do lekarza po wakacjach, gdy niepokoją je nieopalone na skórze plamki. Objawy łupieżu pstrego często nawracają po leczeniu, czemu sprzyja nadmierne pocenie się lub brak odkażenia bielizny po leczeniu przez wygotowanie. Łupieżem pstrym bardzo łatwo zarazić się na siłowni, gdzie kontakt z wieloma osobami i duża wilgotność skóry stanowi doskonałe warunki do namnażania się grzybów.
• grzybice właściwe skóry – mają wiele odmian. Podziału tego rodzaju grzybic dokonuje się ze względu na zajmowane przez nie określone obszary skóry.

Grzybice właściwe dzielimy następująco:

• grzybica owłosionej skóry głowy – charakteryzuje się niewielkim odczynem zapalnym skóry, czemu towarzyszy duża łamliwość włosów – skutek bytowania grzybów w mieszkach włosowych i strukturze włosa. Włosy mogą być ułamane kilka milimetrów pod powierzchnią skóry. W innym rodzaju tej postaci grzybicy tworzą się miejsca na skórze pozbawione owłosienia, które mają wygląd łysienia plackowatego. Zakażenie ma charakter przewlekły, ale po wyleczeniu na skórze głowy nie pozostają blizny, a włosy odrastają. Jeśli skóra głowy została zakażona grzybem pochodzenia zwierzęcego, choroba ma burzliwy przebieg – tworzą się guzy zapalne z wyciekami treści ropnej z ujść mieszków włosowych.
  
• grzybica skóry gładkiej – zakażenie następuje w drodze kontaktów z zarażonym człowiekiem lub zwierzęciem. Czasami czynnikiem zakaźnym jest ubranie lub zagrzybiony mebel. Grzybica skóry gładkiej najczęściej występuje u dzieci. U dorosłych do zakażenia dochodzi z powodu nadmiernej potliwości skóry.
  
• grzybica pachwin – częściej dotyczy mężczyzn niż kobiety. Rozwija się na skórze pachwin, z reguły bez zajęcia skóry moszny. Czasami jednak zmiany chorobowe mogą obejmować też okolice krocza i pośladków. Towarzyszy im nierzadko silny świąd skóry. Duży wpływ na występowanie grzybicy pachwin mają takie choroby, jak otyłość i cukrzyca oraz noszenie ściśle przylegających ubrań. Z tego powodu w profilaktyce grzybicy pachwin zaleca się nakładanie luźnej, przewiewnej bielizny i stosowanie pudrów osuszających.
  
• grzybica stóp – jest najczęstszą postacią grzybicy. Prowadzi do tzw. stopy atlety. Grzybica stóp rozwija się w sprzyjającym wilgotnym środowisku i głównie w miesiącach letnich. Najczęściej obejmuje przestrzenie międzypalcowe. Do grzybicy stóp u dzieci dochodzi najczęściej w wyniku bezpośredniego kontaktu z zakażonymi wykładzinami w kabinach prysznicowych i podłogach w szatniach. Grzybica stóp dotyka również osoby pracujące w ciepłych i wilgotnych pomieszczeniach, zwłaszcza osoby noszące gumowe obuwie. Na zakażenie grzybicą stóp bardziej podatne są osoby z uszkodzoną skórą stóp oraz z cukrzycą. U chorych z cukrzycą nieleczona grzybica stóp może doprowadzić nawet do amputacji kończyny.
  
• grzybica paznokci – obejmuje paznokcie rąk i nóg. Do zakażenia grzybicą paznokci może przyczynić się ucisk, np. wywołany przez ciasne obuwie, ale również zaburzenia odporności i zaburzenia hormonalne, np. niedoczynność tarczycy. Okres trwania grzybicy paznokci jest zwykle wieloletni. Możliwe jest samozakażanie innych partii skóry. Paznokcie najczęściej ulegają zgrubieniu i przebarwieniu na kolor żółty, biały lub brunatny, są bardziej łamliwe i często się rozwarstwiają.

Leczenie grzybicy

Leczenie grzybicy jest konieczne ze względu na możliwość zakażania innych osób. Grzybicę leczy się ogólnie i miejscowo. O doborze leczenia decyduje lekarz. Miejscowe leczenie grzybicy występuje zwłaszcza przy takich jej rodzajach, jak grzybica stóp, powierzchowna grzybica skóry  czy przy pojedynczych ogniskach zmian chorobowych. Grzybica owłosionej skóry głowy, grzybica paznokci i rozległe zmiany na skórze gładkiej wymagają leczenia preparatami podawanymi doustnie o działaniu ogólnym.

Zarazić się grzybicą jest bardzo łatwo, dlatego tak ważna staje się profilaktyka. By zapobiec grzybicy, noś luźną bawełnianą odzież, unikaj wilgotnych i ciepłych pomieszczeń, dbaj o higienę skóry, często zmieniaj bieliznę i skarpety, nie chodź boso – zwłaszcza w miejscach publicznych (baseny, sauny). Pamiętając o tych podstawowych zasadach, łatwiej będzie uchronić się przed niechcianą i nieestetyczną grzybicą.       
 

Bibliografia

Szepietowski J. Grzybice skóry i paznokci, Medycyna Praktyczna, Kraków 2001, ISBN 83-88092-48-0
Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5
Gladwin M., Trattler B. Mikrobiologia kliniczna, D.W. Publishing Co., Szczecin 2010, ISBN 1-57107-109-1