Ogólne zasady leczenia drożdżycy

Drożdżyca jest chorobą wywoływaną przez drożdżopodobne grzyby, najczęściej z rodzaju Candida (z tego powodu nazywana jest także kandydozą). Najczęściej dotyka skórę, jej przydatki, błony śluzowe oraz przewód pokarmowy. Może być jednak także chorobą układową zajmującą liczne tkanki i narządy wewnętrzne, co znacznie zaostrza powagę sytuacji. Ważne jest szybkie zdiagnozowanie problemu i podjęcie odpowiedniego leczenia. Samo zaś leczenie drożdżycy powinno przebiegać zgodnie z pewnymi zasadami.

Komu zagraża drożdżyca?

Na tak zwane powierzchowne drożdżyce, czy zajmujące przewód pokarmowy, jesteśmy narażeni korzystając z publicznych basenów, pryszniców, stosując długotrwałą antybiotykoterapię lub sterydoterapię oraz współżyjąc z osobami chorymi (drożdżyca pochwy, drożdżyca penisa). Czynnikiem zachorowania jest także cukrzyca, zwłaszcza niewyrównana metabolicznie. Natomiast drożdżyce układowe, są najczęściej problemem dotykającym osoby z obniżoną odpornością, czyli w tak zwanej immunosupresji. Najczęściej u podstaw takiego stanu leżą: Zespół Nabytego Niedoboru Odporności (AIDS), stan po przeszczepie narządów (celowo wywoływana immunosupresja), leczenie chemioterapeutyczne, prowadzące do neutropeni, czy skrajne wyniszczenie organizmu (alkoholizm, narkomania).

Objawy drożdżycy

Objawy drożdżycy skóry czy błon śluzowych to:

• zaczerwienienie;
• oddzielanie się naskórka oraz jego pęknięcia;
• świąd, pieczenie;
• nadżerki, białawe upławy.

W przypadku zajęcia przewodu pokarmowego są to ból, nudności, zgaga, uczucie pieczenia. Natomiast w przypadku drożdżycy układowej, objawy zależą od zajętych narządów.

Główne leki stosowane w leczeniu drożdżycy o działaniu miejscowym

• Nystatyna – antybiotyk działający grzybostatycznie lub grzybobójczo, w zależności od stężenia. Działa uszkadzając błonę komórkową grzybów. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym, dzięki czemu może być stosowana w zakażeniach np. jelita, gdzie działa wówczas miejscowo. Poza tym jest stosowana w postaci maści w przypadku kandydozy skóry, czy w postaci preparatów dopochwowych w infekcjach pochwy;
• Natamycyna – antybiotyk otrzymywany ze szczepu bakteryjnego Strepyomyces natalensis. Jest stosowana w drożdżycy pochwy, przewodu pokarmowego, jamy ustnej oraz skóry, odpowiednio w postaciach tabletek dopochwowych, tabletek doustnych (nie wchłaniających się), kropli czy kremów. Przy podawaniu doustnym może niekiedy wywołać wymioty, nudności, biegunkę;
• Terbinafina i naftifina – dwa antybiotyki z grupy allioamin. Ich działanie polega na blokowaniu syntezy ergosterolu w błonach komórkowych grzybów. Działają przeciwdrożdżakowo, są stosowane m.in. w grzybicy skóry i paznokci.

Główne leki stosowane w leczeniu drożdżycy o działaniu ogólnym

• Ketokonazol – lek stosowany w leczeniu zarówno układowym, jak i powierzchniowym. Ma szeroki zakres działania i stosowany jest także w przypadkach opornych na inne antybiotyki przeciwgrzybicze. Łatwo się wchłania po podaniu doustnym, w związku z czym może być stosowany w postaci tabletek. Może powodować działania niepożądane w postaci nudności, wymiotów, utraty łaknienia, ginekomastii (przerost tkanki gruczołu piersiowego u mężczyzn), bólów w nadbrzuszu. Może także uszkodzić wątrobę, dlatego też podczas jego stosowania konieczna jest kontrola aktywności enzymów wątrobowych. Jego wadą jest także fakt nieprzenikania do ośrodkowego układu nerwowego, w związku z czym jest nieskuteczny w drożdżycach zajmujących ten układ;
• Amfoterycyna B – jest podstawowym lekiem stosowanym w leczeniu grzybic narządowych. Otrzymywany jest z promieniowca Streptomyces nodosus. W zależności od stężenia jej działanie jest grzybobójcze, bądź fungistatyczne (hamujące rozwój grzybów). Niestety, lek ten jest stosunkowo toksyczny i nawet w dawkach terapeutycznych wywołuje szereg działań niepożądanych, takich jak reakcje uczuleniowe, obniżenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, niedokrwistość, uszkodzenie wątroby, czy światłowstręt. Wywiera także działanie nefrotoksyczne;
• Itrakonazol – syntetyczny lek przeciwgrzybiczy. Mechanizm jego działania polega na zaburzaniu syntezy ergosterolu w błonie komórkowej komórek grzyba. Stosowany jest zarówno w grzybicach powierzchniowych, jak i układowych. Może być stosowany doustnie. Może wywoływać działania niepożądane w postaci nudności, wymiotów, biegunek czy bólów głowy.

Podstawowe zasady leczenia drożdżycy

• prawidłowy dobór leku, na który wrażliwe są drożdżaki z rodzaju Candida;
• dobór jak najmniej toksycznego leku i najbardziej odpowiedniego w zależności od schorzeń współistniejących, jak niewydolność nerek, uszkodzenia wątroby;
• odpowiedni czas leczenia, zwykle nie krótszy niż 4-6 tygodni;
• kontynuacja leczenia pomimo ustąpienia objawów;
• odpowiednia higiena zajętych miejsc w przypadku grzybicy powierzchniowej.

Należy wspomnieć też o kilku zasadach pozwalających zminimalizować ryzyko infekcji skórnej drożdżycą:

• unikanie chodzenia boso na basenach, publicznych prysznicach itd.;
• unikanie kontaktu skóry z przedmiotami stale wilgotnymi;
• unikanie kontaktów seksualnych z osobami potencjalnie chorymi;
• używanie jedynie osobistych przyborów toaletowych;
• poddawanie się regularnemu badaniu w przypadku czynników wysokiego ryzyka.

Bibliografia

De Schepper L. CANDIDA, Objawy, przyczyny, leczenie, Wydawnictwo Lekarskie Similimum, Nowy Sącz 2010, ISBN 978-83-928687-2-9
Mierzwińska-Nastalska E., Spiechowicz E. Grzybice jamy ustnej, Med Tour Pres International, Warszawa 1998, ISBN 83-903590-9-X
Ackermann G. Antybiotyki i środki przeciwgrzybicze, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-90-2
Szepietowski J. Leczenie chorób skóry i chorób przenoszonych drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2625-3

Kandydoza jamy ustnej