Grzybica - przyczyny

Niektóre gatunki grzybów są szczególnie agresywnymi organizmami i mogą zaatakować zdrowego człowieka (kokcydioidomykoza, histoplazmoza, blastomykoza), powodując poważne zakażenia skóry i narządów wewnętrznych. Na szczęście jednak są one rzadkie w naszej szerokości geograficznej.

 

W większości przypadków grzyby są drobnoustrojami o niskiej zjadliwości i zakażają zazwyczaj ludzi z upośledzoną odpornością, którzy nie mogą się dobrze obronić przed zarazkami chorobotwórczymi. Dla osoby, której układ immunologiczny jest osłabiony każdy nawet najbardziej „poczciwy” grzyb może być groźny! Nawet taki, który w normalnych warunkach wchodzi w skład flory fizjologicznej lub jest saprofitem w środowisku zewnętrznym. W takiej sytuacji mówimy o zakażeniu oportunistycznym.

Grzybica oportunistyczna - co to jest?

Jest to taka grzybica, która nie rozwinęłaby się u osoby zupełnie zdrowej, a jest wynikiem wcześniejszego zaburzenia równowagi organizmu. Zakażenie takie oznacza, że z układem odpornościowym jest źle. W takiej sytuacji rokowanie jest poważne – nie ze względu na grzyba, który nie jest przecież tak bardzo zjadliwy (zdrowy organizm poradziłby sobie z nim bez trudu), lecz ze względu na wyjściowy ciężki stan pacjenta (jest tak osłabiony, że nie radzi sobie z nawet saprofitem).

Grzybica oportunistyczna rozwija się głównie u osób chorych na wrodzone lub nabyte niedobory, np. AIDS oraz u osób z rozwiniętą chorobą nowotworową.

Grzybica - jakie czynniki sprzyjają jej rozwojowi?

• Pogorszenie funkcji układu immunologicznego, czy to wrodzone, czy też nabyte – np.

- AIDS,

- nowotwory

- przewlekła wyniszczająca choroba.
 

• Stosowane leczenie:

- transplantacja i stosowanie leków immunosupresyjnych,

- zabiegi na otwartym sercu,

- długotrwałe cewnikowanie pęcherza moczowego,

- sztuczne zastawki serca.
 

• Niektóre leki:

- cytostatyczne,

- przeciwgruźlicze,

- kortykosterydy,

- antybiotyki o szerokim spektrum.

• Ciężkie oparzenia

• Źle leczona cukrzyca

• Niewydolność nerek

• Nadczynność tarczycy

• Niewydolność przytarczyc

• Niedobór żelaza lub witaminy B

• Przewlekły alkoholizm

• Gruźlica

Grzybica skóry - co sprzyja jej rozwojowi?

Grzybom trudno jest zaatakować z powodzeniem zdrową skórę. Infekcje grzybicze skóry rozwijają się głównie wtedy, gdy patogen styka się z uszkodzoną skórą – może mieć to miejsce w fałdach skórnych (zwłaszcza u osób otyłych lub nie dbających o higienę), gdzie skóra w kontakcie z potem, maceruje się. Nie stanowi wtedy szczelnej bariery ochronnej i grzyby mogą ją zaatakować.

• Innym czynnikiem bywa nadmierna potliwość. W przypadku uporczywej grzybicy skóry należy pomyśleć o sposobach obniżenia nadmiernej potliwości.

Grzybica pochwy - co sprzyja jej rozwojowi?

Stany zapalne pochwy wywołuje głównie Candida albicans (drożdżak). Grzyb ten zazwyczaj kolonizuje pochwę i jelito grube bezobjawowo (jest saprofitem) i dopiero w wyniku zaistnienia pewnych czynników dochodzi do rozwoju stanu zapalnego. Należą do nich:

• zaburzenia hormonalne

• zaburzenia przemiany materii

• podrażnienie błony śluzowej (np. po kąpieli w chlorowanej wodzie na basenie)

•  przyjmowanie kortykosterydów, antybiotyków

• hormonalna antykoncepcja.

• ciąża

• cukrzyca (czasami grzybica pochwy jest jej pierwszym objawem!)

Nawracająca grzybica pochwy jest często spowodowana ciągłymi nadkażeniami pochwy drożdżakami z jelita grubego. Anatomia kobieca jest taka, że odbyt i pochwa są blisko siebie i w sytuacji, gdy w jelicie jest dużo drożdżaków, nawet przy dużej dbałości o higienę łatwo może dojść do infekcji pochwy. Z tego powodu w przypadku leczenia uporczywych grzybic pochwy podaje się leczenie działające także na jelito, aby usunąć przyczynę nawracających infekcji. W tym kontekście spożywanie probiotyków takich jak jogurty i kefiry, które zapobiegają namnożeniu drożdżaków w jelicie, może być profilaktyką grzybicy pochwy.

Grzybica stóp - co sprzyja jej rozwojowi?

• Częste korzystanie z basenów pływackich, sauny, siłowni (ogólnie rzecz biorąc: uprawianie sportu)

• Używanie butów i skarpet ze sztucznych tworzyw, mało przewiewnych

• Bardziej narażone na tego typu infekcje są także osoby pracujące w wilgotnych miejscach, zwłaszcza jeśli noszą nieprzewiewne obuwie (np. gumowe) lub skarpetki i pończochy z tworzywa sztucznego

• Cukrzyca

• Obniżenie odporności

• Zaburzenia krążenia kończyn dolnych

• Nadmierna potliwość stóp

• Uszkodzenie skóry stóp – np. otarcia spowodowane niewygodnymi butami.

Łupież - jakie czynniki go wywołują?

Łupież jest najłagodniejszą odmianą łojotokowego zapalenia skóry. Jest to przewlekłe schorzenie objawiające się przewlekłym stanem zapalnym i złuszczaniem skóry w okolicach, które zawierają liczne gruczoły łojowe – owłosionej skórze głowy, twarzy i górnej części tułowia. Obecnie uważa się, że w rozwoju choroby olbrzymią rolę odgrywa grzyb, saprofityczny drożdżak Malassezia farfur, zwany także Pityrosporum ovale. Przemawia za tym chociażby poprawa stanu skóry u osób z łojotokowym zapaleniem skóry po zastosowaniu leków przeciwgrzybicznych.

Grzybica jamy ustnej - co sprzyja jej rozwojowi?

• protezy zębowe (mikrourazy błony śluzowej, małe otarcia), sztuczny ząb

• palenie tytoniu (mikrourazy błony śluzowej,stany zapalne)

• wady zgryzu

• zła higiena jamy ustnej

• zmniejszenie wydzielania śliny (zespół Sjögrena)

Ze względu na niedojrzałość układu pokarmowego na grzybicę jamy ustnej bardziej narażone są niemowlęta. Grzyby dostają się do ich jamy ustnej zazwyczaj z dróg rodnych matki (w czasie porodu), z gruczołów mlecznych wraz z mlekiem albo są przeniesione rękami osób dorosłych opiekujących się dzieckiem.
 

Bibliografia

Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5
Szepietowski J. Grzybice skóry i paznokci, Medycyna Praktyczna, Kraków 2001, ISBN 83-88092-48-0
Elewski B. Grzybicze zakażenia skóry, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2000, ISBN 83-86019-86-1
Błaszczyk-Kostanecka M., Wolska H. Dermatologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3715-9