Drożdżyca – kandydoza

Drożdżyca jest chorobą wywoływaną przez drożdżopodobne grzyby, najczęściej z rodzaju Candida, w związku z czym często nazywana jest też kandydozą. Grzyby te stanowią bogatą mikroflorę w środowisku naturalnym. Niektóre gatunki mogą wchodzić w skład naturalnej mikroflory zwierząt i człowieka. Przyjmuje się, że np. Candida albicans występuje u 40-80% zdrowych ludzi i należy do fizjologicznej flory przewodu pokarmowego. Rozwija się dopiero w warunkach sprzyjających dla omawianego drobnoustroju.

Rodzaje drożczycy

• zakażenia uogólnione – szerzące się drogą krwionośną i zajmujące różne narządy i tkanki, występują głównie u osób w immunosupresji, czyli obniżonej funkcji układu odpornościowego. Nazywane jest też zakażeniem inwazyjnym,
• zakażenia powierzchniowe – dotyczą skóry, jej przydatków oraz błon śluzowych,
• zakażenia układowe - również postać inwazyjna choroby, jednak ograniczona do jednego narządu, np. grzybicze zapalenie wsierdzia. Może być również skutkiem zakażenia uogólnionego z dominacją objawów ze strony jednego narządu.

Zakażenia powierzchowne w drożdzycy

Dotyczą głównie skóry, paznokci oraz błon śluzowych. Objawy choroby są różne i zależą od lokalizacji. W przypadku skóry, charakterystyczne są:

• zaczerwienienie, plamy rumieniowe,
• złuszczanie naskórka,
• sączenie z zajętej powierzchni, nadające wilgotny, żywoczerwony wygląd zmianom,
• świąd.

W przypadku zajęcia błon śluzowych w drożdżycy (jama ustna, pochwa, błona śluzowa penisa) mogą pojawić się:

• białawe plamy,
• nadżerki,
• owrzodzenia z białawymi upływami o gęstej konsystencji, uczuciem świądu i pieczenia.

W przypadku zajęcia paznokci pojawiają się objawy w postaci:

• zaczerwienienia,
• bolesności,
• treści ropnej,
• obrzęku okolicznych tkanek.

Czynniki sprzyjające grzybicy

Zakażenia grzybicze szerzą się w charakterystycznych okolicznościach. W przypadku drożdżyc powierzchownych czynnikami predysponującymi do rozwoju choroby są:

• mikrourazy, bądź maceracja naskórka,
• nadmierna potliwość,
• cukrzyca, zaburzenia hormonalne, otyłość,
• antybiotykoterapia, sterydoterapia.

Leczeniem drożdżycy powierzchownej zajmuje się dermatolog - wenerolog, bądź ginekolog. Pamiętaj, że „domowe” sposoby nie wyleczą cię, a ponadto kandydoza ma tendencję do samoistnego szerzenia się oraz nawracania. W zależności od stopnia zaawansowania zmian stosuje się miejscowe leki przeciwgrzybicze w postaci maści, kremów, płynów do płukania czy lakierów do paznokci, bądź w cięższych przypadkach leki doustne. Należy również zwrócić uwagę na profilaktykę – unikanie chodzenia boso po wilgotnych płytkach w publicznych miejscach takich jak baseny, sauny, prysznice, unikanie kontaktów seksualnych z osobami potencjalnie chorymi, czy używanie osobistych przyborów toaletowych wyłącznie przez jedną osobę pozwoli zminimalizować ryzyko choroby.

Zakażenie uogólnione oraz układowe w drożdżycy

Landydoza uogólniona rozwija się głównie u osób w immunosupresji – stanie obniżonej odporności, co daje możliwość nadmiernego rozwoju i rozprzestrzeniania się Candida. Fizjologicznie występującej w przewodzie pokarmowym. Do sytuacji takich dochodzi zwłaszcza w przypadku upośledzenia odporności typu komórkowego, co ze względu na rozwój medycyny występuje coraz częściej. Stan obniżonej odporności występuje między innymi u:

• osób po transplantacjach, u których celowo obniżana jest odporność, by zapobiec odrzuceniu przeszczepionego narządu,
• osób z zespołem AIDS,
• osób leczonych lekami immunosupresyjnymi z powodu chorób autoimmunologicznych,
• osób będących pacjentami onkologicznymi, leczonymi chemioterapeutykami – skutkiem ubocznym chemioterapii jest neutropenia, czyli obniżenie ilości neutrofili, ważnych komórek biorących udział w obronie przed infekcjami,
• narkomanów, alkoholików, osób niedożywionych, między innymi z niedoborami witamin z grupy B.

Objawy drożdżycy

Objawy drożdżycy są zależne od zajętych układów i narządów. W przypadku zajęcia układu oddechowego zauważalne są symptomy sugerujące zapalenie płuc, często w ciężkiej postaci, które dodatkowo nie reaguje na standardowe leczenie antybiotykami skierowanymi przeciwko najbardziej typowym drobnoustrojom bakteryjnym. Zakażenia wewnątrzbrzuszne stwierdza się u chorych po operacjach na przewodzie pokarmowym. W tej postaci choroby objawy drożdżycy mają często ciężki przebieg z tworzeniem się ropni, zapaleniem otrzewnej i licznymi powikłaniami. Podobnie ciężki przebieg występuje w przebiegu zapalenia wsierdzia, u podstaw którego, leży Candida - śmiertelność w tym przypadku sięga nawet 40-70%. Bezpośrednią przyczyną infekcji (oprócz immunosupresji) są głównie zabiegi kardiochirurgiczne - wszczepianie sztucznych zastawek, czy stosowanie narkotyków dożylnie, podczas którego często dochodzi do wprowadzenia do krwioobiegu Candida.

Kolejnym układem, mogącym być ofiarą tytułowej choroby, jest układ moczowy. Objawy drożdżycy pojawiają się przy infekcji dróg moczowych, w wyniku zabiegów operacyjnych z pozostawianiem cewnika w pęcherzu bądź moczowodzie, po przeszczepach nerki czy w przypadku nawracającej kamicy z infekcjami bakteryjnymi.

Drożdżyca układowa - leczenie

Leczenie kandydozy układowej jest procesem trudnym i o niepewnym rokowaniu. Stosuje się leki przeciwgrzybicze dożylnie oraz doustnie takie jak:

• amfoterycyna B,
• ketokonazol,
• flukonazol,
• itrakonazol.

W przypadku drożdżycy często konieczna jest również interwencja chirurgiczna mająca na celu usunąć powstałe ropnie, zniszczone tkanki czy wszczepione zastawki, cewniki będące źródłem zakażenia.


Bibliografia

De Schepper L. CANDIDA, Objawy, przyczyny, leczenie, Wydawnictwo Lekarskie Similimum, Nowy Sącz 2010, ISBN 978-83-928687-2-9
Brzezińska-Wcisło L. Choroby weneryczne i dermatozy okolic narządów płciowych, Śląska Akademia Medyczna, Katowice 2002, ISBN 83-88895-36-2
Ackermann G.Antybiotyki i środki przeciwgrzybicze, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-90-2
Szepietowski J. Grzybice skóry i paznokci, Medycyna Praktyczna, Kraków 2001, ISBN 83-88092-48-0

Zakażenia drożdżakowe sromu i pochwy: najnowsze rekomendacje PTG